HRS, transport: miejski, lotniczy i morski

Panel 1: Od paliwa lotniczego do wodoru: rzeczywisty koszt dekarbonizacji lotnictwa

Lotnictwo stoi dziś przed jednym z najtrudniejszych zadań transformacyjnych w całej gospodarce: redukcją emisji przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności, rentowności połączeń oraz rosnącej skali operacji. To sektor globalny, działający na bardzo niskich marżach, gdzie każda zmiana kosztowa natychmiast przekłada się na cenę biletu, dostępność siatki połączeń i pozycję konkurencyjną wobec rynków mniej regulowanych.

Kluczowe jest jednak patrzenie na lotnictwo nie wyłącznie przez pryzmat przewoźnika. Transformacja dotyczy całego łańcucha operacji lotniczej:

• produkcji samolotów i rozwoju nowych napędów,
• producentów paliw i energii,
• portów lotniczych i operatorów infrastruktury,
• operacji naziemnych, obsługi technicznej i logistyki,
• systemów zarządzania ruchem lotniczym.

Port lotniczy nie jest dziś jedynie węzłem transportowym – staje się aktywnym uczestnikiem transformacji energetycznej. To oznacza inwestycje w odnawialne źródła energii, magazyny energii, elektryfikację lub wodoryzację operacji naziemnych, modernizację infrastruktury paliwowej, gospodarkę odpadami, efektywność energetyczną terminali czy nowe standardy bezpieczeństwa. Dekarbonizacja lotnictwa to zatem transformacja całego ekosystemu operacyjnego – a nie wyłącznie zmiana paliwa w zbiorniku.

Panel ma na celu „odczarowanie” narracji o szybkim i prostym przejściu z paliw kopalnych na paliwa alternatywne – poprzez uczciwą estymację rzeczywistego kosztu dekarbonizacji w całym łańcuchu wartości: od wytworzenia energii, przez produkcję paliwa, po wdrożenie technologii i modernizację infrastruktury.

Dyskusja porówna trzy główne ścieżki transformacji:

• SAF (Sustainable Aviation Fuels) jako rozwiązanie pomostowe, kompatybilne z obecną flotą, ale ograniczone dostępnością surowców i wysokim kosztem,
• e-fuels (e-kerosene/e-SAF) jako potencjalny kierunek docelowy dla lotów dalekiego zasięgu, wymagający ogromnych ilości zielonej energii i wodoru,
• wodór – zarówno w spalaniu w turbinach, jak i w ogniwach paliwowych – jako potencjalny game-changer dla lotów krótkich i średniodystansowych.

W tym kontekście pojawia się fundamentalne pytanie: czy lotnictwo rzeczywiście stoi na progu przełomu technologicznego? Koncepcje samolotów wodorowych rozwijane m.in przez Airbus w ramach programu ZEROe pokazują wizję nowej architektury napędu i konstrukcji płatowca. Równolegle rozwijane są napędy hybrydowo-elektryczne oraz nowe konfiguracje aerodynamiczne dostosowane do odmiennej gęstości energetycznej paliwa. Jednak wdrożenie takich technologii oznacza nie tylko zmianę w konstrukcji samolotu, lecz także głęboką transformację infrastruktury lotniskowej, systemów bezpieczeństwa i logistyki paliwowej.

Paneliści odpowiedzą na pytanie: co w praktyce oznacza „koszt” dekarbonizacji - nie tylko w zł/MWh czy €/tCO₂, ale również w:

• nakładach inwestycyjnych (CAPEX) i kosztach operacyjnych (OPEX),
• ryzykach regulacyjnych i zmienności polityk publicznych,
• dostępności energii, wodoru i surowców,
• ograniczeniach infrastrukturalnych i logistycznych,
• wpływie na masę, zasięg i przepustowość operacyjną,
• skutkach dla pasażera (cena biletu, częstotliwość połączeń, dostępność regionów).

Szczególny nacisk zostanie położony na ukryte koszty systemowe, które często umykają w debacie: konieczność rozbudowy OZE i sieci elektroenergetycznych, energię i wodę do produkcji wodoru i e-paliw, koszty przystosowania lotnisk do magazynowania ciekłego wodoru, nowe wymagania bezpieczeństwa, a także ryzyko „greenwashingu” wynikające z metodologii liczenia emisji w cyklu życia (LCA).

Panel pokaże również, jak szybko zmieniają się realia poprzez polityki publiczne i mechanizmy wsparcia: mandaty udziału SAF, systemy certyfikacji i kryteria zrównoważoności, kontrakty różnicowe, ulgi podatkowe oraz instrumenty finansowania inwestycji.

Efektem rozmowy ma być konkretna mapa decyzji dla całego sektora – od przewoźników, przez producentów paliw, po porty lotnicze i producentów samolotów:

• które technologie mają sens tu i teraz,
• w jakich segmentach rynku (regionalne, cargo, long-haul),
• jakie są warunki brzegowe opłacalności,
• gdzie powstają największe wąskie gardła (energia, infrastruktura, regulacje, łańcuch dostaw),
• jakie są realne oczekiwania poszczególnych uczestników rynku.

Efektem rozmowy ma być konkretna mapa decyzji: które technologie mają sens tu i teraz, w jakich segmentach rynku (regionalne, cargo, long-haul), jakie są warunki brzegowe opłacalności oraz gdzie powstają największe wąskie gardła (energia, infrastruktura, regulacje, łańcuch dostaw). Panel ma też pomóc publiczności zrozumieć, dlaczego dekarbonizacja lotnictwa jest kosztowna – i co można zrobić, aby ten koszt zmniejszyć, zamiast go jedynie przerzucać.

Panel 3: Mobilność jako element systemu energetycznego – wodór, magazyny energii i nowa architektura bezpieczeństwa

Współczesna transformacja energetyczna redefiniuje rolę transportu. Mobilność przestaje być jedynie odbiorcą energii – staje się jej aktywnym uczestnikiem, magazynem, stabilizatorem systemu oraz elementem infrastruktury krytycznej państwa. Rozwój elektromobilności, technologii wodorowych oraz wielkoskalowych magazynów energii (BESS) powoduje, że strategiczne węzły transportowe – porty morskie, lotniska, centra logistyczne czy węzły kolejowe – mogą pełnić funkcję lokalnych hubów energetycznych, integrujących OZE, system elektroenergetyczny oraz rynek bilansujący.

Panel skoncentruje się na analizie roli wodoru jako nośnika energii umożliwiającego sezonowe magazynowanie i dekarbonizację transportu ciężkiego, morskiego oraz lotniczego, a także na synergii między instalacjami H₂ i BESS w kontekście elastyczności systemu. Dyskusja obejmie również zagadnienia architektury bezpieczeństwa energetycznego – w tym odporności infrastruktury transportowej na kryzysy paliwowe, blackouty oraz zagrożenia geopolityczne.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona integracji hubów H₂ + BESS z odnawialnymi źródłami energii (offshore, PV, onshore), ich uczestnictwu w rynku mocy i usługach systemowych (FCR, aFRR, mFRR), a także modelom regulacyjnym umożliwiającym rozwój sektora. Eksperci podejmą próbę odpowiedzi na pytanie, czy mobilność – w perspektywie najbliższej dekady – stanie się jednym z kluczowych źródeł elastyczności i stabilizacji krajowego systemu elektroenergetycznego.